Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), 1967’de katıldığı OPEC’ten ayrılma kararı alarak, petrol üreticileri grubunun dinamiklerini köklü bir şekilde değiştirdi. BAE, son yıllarda üretim kapasitesini artırma çabalarıyla dikkat çekmişken, bu kararın ardında yatan nedenler arasında bütçe dengesinin sağlanması yer alıyor. BAE, varil başına yaklaşık 50 dolarlık petrol fiyatıyla bütçesini dengeleyebilirken, Suudi Arabistan’ın 90 dolara ihtiyaç duyması, iki ülke arasında OPEC politikaları üzerinde rekabete yol açıyordu.
OPEC, üye ülkelerin üretim kotalarını düzenleyerek küresel piyasalarda petrol fiyatlarını desteklemeye çalışıyor. Ancak bu kararların hukuken bağlayıcılığı olmamakla birlikte, üye ülkeler çoğunlukla bu kararlara uyuyor. Abu Dabi yönetimi, son dönemde 62 milyar dolarlık bir yatırım gerçekleştirerek üretim kısıtlamasına gitmek yerine bu yatırımları gelir haline dönüştürmeyi hedefliyor. Bu bağlamda BAE, OPEC üyeliğinden çıkarak petrol ihracat gelirlerini artırmayı amaçlıyor.
Norveç merkezli Rystad Energy’nin Kıdemli Başkan Yardımcısı Jorge Leon, BAE’nin OPEC’ten ayrılmasının önemli bir kırılma noktası olduğunu belirtiyor. Leon, BAE’nin Suudi Arabistan ile birlikte OPEC’in yedek üretim kapasitesine sahip olan az sayıda üyesinden biri olduğunu ifade ederek, bu durumun grubun piyasa üzerindeki etkisini sağladığını vurguladı. Ayrıca, BAE’nin üretimi artırma kapasitesinin bulunması, Suudi Arabistan’ın piyasanın ana dengeleyicisi rolü hakkında soru işaretleri oluşturuyor.
Leon, OPEC’in arz dengesizliklerini yönetme kapasitesinin azalmasının daha dalgalı bir petrol piyasasına yol açabileceğini belirtti. Oxford Üniversitesi Enerji Sistemleri Öğretim Görevlisi Adi Imsirovic ise BAE’nin ayrılık kararının OPEC’in iç dengelerini sarsabilecek kritik bir adım olduğunu ifade etti. Imsirovic, BAE’nin uzun yıllardır Suudi Arabistan’ın en güvenilir müttefiklerinden biri olduğunu ve bu durumun OPEC’in çekirdek yapısını etkilediğini söyledi.
Savaşın sona ermesi ve Hürmüz Boğazı’nın tamamen yeniden açılmasıyla BAE’nin ayrılığının etkilerinin daha belirgin hale geleceğini kaydeden Imsirovic, OPEC’in çekirdek yapısının küçüleceğini ve Suudi Arabistan’ın fiyat kontrolünü sağlamanın daha zor olacağını öngörüyor. OPEC’in aldığı kararların bağlayıcılığına dair değerlendirmelerde bulunan Imsirovic, kurallara uymayan üyelere karşı ciddi siyasi baskı oluştuğunu belirtti. Savaşın sona ermesi ile üretim alanında daha serbest bir döneme geçilebileceğini ve OPEC’in küresel enerji piyasasındaki etkisini yeniden kazanmasının zorlaşabileceğini vurguladı.
OPEC, küresel petrol rezervlerinin yaklaşık yüzde 80’ini kontrol ederken, dünya ham petrol üretiminin de yaklaşık yüzde 38’ini gerçekleştiriyor ve küresel petrol ihracatındaki payı yüzde 50’nin üzerinde. BAE’nin ayrılığı, bu dengelerin yeniden şekillenmesine yol açabilir.
